Harga kerja bebas: cara mengira kadar yang tidak merugikan diri sendiri

Kerja bebas membayar lebih daripada gaji tetap hanya apabila kadarnya dikira dengan betul. Kesilapan yang paling biasa bukan kemalasan, tetapi kaedah: menyalin gaji bulanan rakan yang bekerja di pejabat, kemudian menolak kos yang majikan biasa tanggung. Pos ini membina satu kadar daripada angka rasmi yang boleh disemak sendiri, bukan daripada rasa hati.

Lantai undang-undang: RM1,700 sebulan dan RM8.72 sejam

Perintah Gaji Minimum 2024 [P.U.(A) 376/2024] menetapkan upah minimum RM1,700 sebulan, berkuat kuasa 1 Februari 2025 bagi majikan dengan lima pekerja atau lebih, dan 1 Ogos 2025 bagi majikan yang lebih kecil serta kerja berasaskan komisen. Perintah yang sama memberi kadar harian RM78.46 untuk minggu lima hari, menggunakan pembahagi 21.67 hari, dan RM8.72 sejam untuk minggu 48 jam.

Angka itu penting bukan kerana pekerja bebas tertakluk kepadanya, tetapi kerana ia menunjukkan apa yang negara anggap cukup untuk hidup bekerja. Apabila pelanggan menawarkan RM8 sejam, dia sebenarnya menawarkan kurang daripada lantai undang-undang untuk kerja tetap, sambil mahu anda menanggung kos sendiri.

Pekerja tetap menerima lebih daripada gaji pokok. Majikan mencarum KWSP dan PERKESO di atas gaji itu, dan membayar cuti tahunan, cuti sakit serta cuti umum. Tiada satu pun daripada itu datang automatik kepada pekerja bebas. Menyamakan kadar bebas dengan gaji pokok rakan sekerja bermakna menerima potongan gaji secara senyap.

Apa yang majikan tanggung, anda tanggung sendiri

PERKESO mengendalikan Skim Keselamatan Sosial Pekerjaan Sendiri (SKSPS) di bawah Akta Keselamatan Sosial Pekerjaan Sendiri 2017, dan skopnya kini meliputi perkhidmatan profesional, teknologi maklumat, perdagangan, pertanian dan perkhidmatan makanan. Kadar caruman Plan 1 ialah 1.31% daripada pendapatan bulanan yang diisytiharkan, mengikut jalur pendapatan. Plan 2 menambah perlindungan hilang upaya pada kadar 2.78%.

SKSPS 2026 - Plan 1 (1.31%)
Pendapatan diisytihar RM1,000 -> RM13.10 sebulan
Pendapatan diisytihar RM2,000 -> RM26.20 sebulan
Pendapatan diisytihar RM3,000 -> RM39.30 sebulan
Pendapatan diisytihar RM5,000 -> RM65.50 sebulan

Siling pendapatan diinsuranskan: RM5,000 sebulan
Plan 2 (2.78% daripada RM5,000) = RM139.00 sebulan, RM1,668 setahun
Plan 1 pada siling RM5,000 = RM65.50 x 12 = RM786 setahun

Pada siling RM5,000 sebulan, perlindungan Plan 1 berharga RM786 setahun dan Plan 2 berharga RM1,668 setahun. Jumlah itu kelihatan kecil sehingga berlaku kemalangan: pekerja tetap terus menerima gaji, pekerja bebas menerima bil hospital tanpa pendapatan. Wang itu mesti masuk ke dalam kadar, atau ia masuk ke dalam hutang.

Kira jam yang boleh dibilkan, bukan jam anda duduk di meja

Guna nombor masa daripada Perintah Gaji Minimum sebagai asas: 21.67 hari bekerja sebulan untuk minggu lima hari. Pada lapan jam sehari, itu 173 jam sebulan. Masalahnya, tidak semua jam itu boleh dibilkan. Menjawab e-mel, menyediakan sebut harga, menyemak skop kerja, membuat semakan dan mengejar bayaran lewat biasanya menelan antara 30% dan 45% daripada masa bekerja.

21.67 hari x 8 jam = 173 jam sebulan
Boleh dibilkan (andaian 60%) = 104 jam
Sasaran RM3,000 sebulan -> RM3,000 / 104 = RM28.84 sejam
Tambah SKSPS jalur RM3,000 (RM39.30):
(RM3,000 + RM39.30) / 104 = RM29.22 sejam

Kadar lantai sebenar: kira-kira RM29 sejam, bukan RM8.72

Apabila anda menyebut RM29 sejam kepada pelanggan, angka itu kelihatan tinggi berbanding RM8.72. Bezanya bukan tamak, tetapi struktur: satu angka adalah upah untuk pekerja yang kos saraan dan perlindungannya ditanggung orang lain, satu lagi adalah hasil yang mesti menampung masa tidak berbayar dan perlindungan diri.

Angka RM29 itu pun belum mengambil kira cukai pendapatan, simpanan persaraan, komputer, internet, perisian atau bulan cuti. Ia hanya menunjukkan jarak sebenar antara kadar pekerja tetap dan kadar yang menyara pekerja bebas pada jangka panjang.

Empat perkara yang perlu dipotong sebelum menyebut angka bersih

• ▸ Caruman persaraan. i-Saraan meneruskan insentif padanan kerajaan sebanyak 20% pada 2026, dihadkan RM500 setahun dan RM5,000 seumur hidup. Untuk mendapat RM500 penuh, caruman tahunan perlu sekurang-kurangnya RM2,500, iaitu kira-kira RM208.33 sebulan. Wang itu milik anda, tetapi ia mesti keluar daripada aliran tunai harian.
• ▸ Perlindungan diri. SKSPS Plan 1 pada jalur RM3,000 berharga RM39.30 sebulan, atau RM65.50 pada siling RM5,000. Tanpa ia, satu kemalangan bermakna sifar pendapatan pada bulan yang paling memerlukan.
• ▸ Cuti dan cuti umum. Pekerja tetap dibayar ketika bercuti. Pekerja bebas tidak. Jika anda bercuti 20 hari setahun, kos itu mesti tersembunyi di dalam kadar 240 hari bekerja yang lain.
• ▸ Cukai pendapatan. Asingkan sekurang-kurangnya 10% daripada setiap bayaran diterima ke akaun berasingan. Bayaran yang sudah dibelanjakan tidak boleh dikutip semula pada akhir tahun.

Empat perkara ini menjelaskan mengapa kerja bebas yang membayar RM29 sejam boleh berasa lebih ketat daripada gaji RM3,000 sebulan: bayarannya tidak tetap, dan semua perlindungan keluar dari poket sendiri.

e-Invois: ambang RM3 juta dan apa maksudnya untuk pekerja bebas

Sejak 1 September 2026, kerajaan menaikkan ambang pelaksanaan e-Invois daripada RM1 juta kepada RM3 juta. Kenyataan media HASiL bertarikh 30 Ogos 2026 menyebut lebih 1.1 juta peniaga mendapat pengecualian hasil daripada perubahan itu. Fasa 4, iaitu peniaga berpendapatan RM1 juta hingga RM5 juta, bermula 1 Januari 2026, dengan tempoh pelonggaran sehingga 31 Disember 2027 dan penguatkuasaan penalti mulai 1 Januari 2028.

• ▸ Jika jualan tahunan anda di bawah RM3 juta dan tiada pemegang saham bukan individu, syarikat induk atau syarikat berkaitan pada RM3 juta atau lebih, anda dikecualikan daripada kewajipan mengeluarkan e-Invois. Resit biasa masih diterima sebagai bukti perbelanjaan.
• ▸ Pengecualian itu hilang jika pemegang saham bukan individu atau syarikat berkaitan dalam kumpulan yang sama mencecah RM3 juta. Jualan kecil anda sendiri tidak menyelamatkan keadaan.
• ▸ Semasa tempoh pelonggaran, satu transaksi melebihi RM10,000 masih memerlukan e-Invois individu, manakala bilangan transaksi yang lebih kecil boleh digabungkan dalam e-Invois bulanan.
• ▸ Pelanggan korporat boleh meminta e-Invois daripada anda walaupun anda dikecualikan, kerana mereka sendiri perlu merekodkan perbelanjaan. Sebut perkara ini dalam sebut harga supaya tiada kejutan ketika pembayaran.

Tiga baris yang mengurangkan kerja lepas bayaran

• ▸ Skop dan bilangan semakan. Tulis dengan tepat apa yang termasuk, dan berapa kali pindaan disertakan. Tanpa had ini, satu projek RM1,500 boleh bertukar menjadi dua bulan kerja tambahan.
• ▸ Terma bayaran. Contoh yang jelas: 50% pendahuluan sebelum kerja bermula, baki 50% dalam tujuh hari selepas serahan. Pendahuluan melindungi masa anda daripada pelanggan yang hilang pertengahan jalan.
• ▸ Caj bayaran lewat. Nyatakan kadar caj selepas tempoh yang dipersetujui, contohnya 1.5% sebulan. Ia jarang dikenakan, tetapi kehadirannya mengubah tingkah laku pelanggan.

Sebut harga yang pendek tetapi jelas lebih berguna daripada sebut harga panjang yang mengelak angka. Pelanggan yang serius tidak keberatan dengan terma; pelanggan yang mencari kerja murah akan hilang sendiri.

Uji kadar baharu selama 30 hari

Kaedah yang paling cepat untuk menguji kadar ialah menaikkannya untuk pelanggan baharu, bukan pelanggan lama. Naikkan 15% daripada kadar semasa, sebut angka itu tanpa penafian, dan catat berapa ramai yang bersetuju dalam tempoh 30 hari. Jika tiga daripada lima berkata ya, kadar itu masih rendah. Jika tiada seorang pun, semak semula skop dan nilai yang anda serahkan sebelum menurunkan harga.

Berbaloi juga membandingkan kadar anda dengan angka pasaran yang boleh disemak, seperti gaji median pekerja di negeri anda, dan bukan dengan tawaran terendah yang anda jumpa dalam group kerja bebas. Tawaran terendah bukan penanda aras pasaran; ia penanda aras kehabisan pilihan.

Bila tawaran kecil patut ditolak

Satu contoh mudah. Tawaran RM400 untuk kerja yang mengambil tiga hari sepenuh masa, dengan dua pusingan pindaan. Tiga hari bekerja pada lapan jam sehari ialah 24 jam. RM400 dibahagi 24 jam memberi RM16.67 sejam. Angka itu melebihi RM8.72 sejam lantai undang-undang, tetapi jauh di bawah RM29 sejam yang dikira tadi.

Ia hanya berbaloi jika projek itu membuka pintu kepada kerja berulang. Jika ia projek sekali sahaja, kos peluangnya jelas: 24 jam yang sama, dikerjakan pada kadar RM29 sejam, bernilai RM696. Sebelum berkata ya, tulis dua nombor di atas kertas, iaitu kadar sejam sebenar tawaran itu dan nilai kerja berulang yang mungkin menyusul. Jika hanya satu daripada dua nombor itu kelihatan baik, jawapannya patut ditolak dengan sopan.