AI untuk peniaga kecil di Kelantan: RM30 juta, 4,000 tempat dan kos yang perlu ditanggung dahulu

Pada 9 Oktober 2026, Perdana Menteri Anwar Ibrahim membentangkan Belanjawan 2027 di Dewan Rakyat dengan tema Reaching for the Sky, Rooted in the Earth. Satu baris dalam ucapan itu paling relevan kepada peniaga kecil di Kota Bharu, Pasir Mas dan Tumpat: RM30 juta kepada MDEC untuk membantu 4,000 perusahaan mikro, kecil dan sederhana menggunakan AI dan mengautomasikan operasi. Pos ini menyusun angka yang sudah diumumkan, bahagian yang masih kosong, dan kos yang peniaga perlu tanggung sendiri sebelum dana mana-mana masuk ke akaun.

Empat angka daripada ucapan 9 Oktober 2026

Tidak semua pengumuman belanjawan menyentuh peniaga kecil, jadi elok asingkan yang berkaitan. Angka berikut datang daripada ucapan itu sendiri dan laporan media pada 9 Oktober 2026.

• ▸ RM30 juta melalui MDEC untuk 4,000 PMKS mengguna pakai AI dan mengautomasikan operasi, berserta latihan dan pensijilan untuk 5,000 pekerja AI.
• ▸ Hampir RM15 juta untuk AI Malaysia Bhd, agensi AI negara di bawah Kementerian Digital, dengan sasaran 200,000 pekerja mahir AI.
• ▸ 100,000 langganan AI tambahan untuk golongan muda, kali ini termasuk aplikasi seperti ChatGPT, di atas 100,000 langganan program AI Untuk Rakyat yang bermula 31 Ogos 2026.
• ▸ Lebih 16,000 kursus dan program sijil profesional percuma di platform Rakyat Digital melalui kerjasama dengan Coursera.
• ▸ RM6 bilion untuk penyelidikan, pembangunan dan pengkomersilan merentas kementerian.

Satu lagi angka yang jarang disebut: lebih 14 juta pengguna MyDigital ID sudah menggunakan kemudahan itu untuk 203 perkhidmatan awam dan swasta. Kedai yang belum biasa dengan pengesahan identiti digital mempunyai kerja awal yang perlu disiapkan sebelum apa-apa permohonan dihantar.

RM7,500 satu kepala: kiraan yang belum ada dalam dokumen

RM30 juta dibahagi 4,000 PMKS ialah RM7,500 untuk setiap perusahaan, jika dana itu dibahagi rata. Tiada dokumen rasmi menyatakan ia akan dibahagi rata, dan belum ada pengumuman sama ada jumlah itu berbentuk geran tunai, baucar latihan, bayaran kepada vendor panel atau padanan kos. Setakat 13 Oktober 2026, yang ada cuma jumlah besar dan bilangan penerima.

Persatuan Kebangsaan Teknologi Malaysia (Pikom) mengeluarkan kenyataan pada 12 Oktober 2026 yang menuntut butiran itu diterbitkan. Pikom menyenaraikan apa yang patut diliputi bantuan: penilaian perniagaan, penyediaan data, integrasi sistem, keselamatan siber dan latihan pekerja. Ia juga mencadangkan hasil diukur melalui masa yang dijimatkan, kadar kesilapan yang lebih rendah dan penjimatan kos, bukan bilangan penyertaan. Bagi peniaga, ayat itu bermaksud satu perkara: jangan belanja wang sendiri sambil menunggu dana yang syaratnya belum diumumkan.

Berapa banyak tinggal untuk Kelantan? Jawapannya masih kosong

Malaysia mempunyai 1,086,386 pertubuhan PMKS pada 2024 menurut data Jabatan Perangkaan yang dibentangkan di Dewan Rakyat: 761,897 perusahaan mikro, 306,764 kecil dan 17,725 sederhana, mewakili hampir 97% daripada keseluruhan perniagaan negara. Kalau 4,000 tempat dana AI itu dibandingkan dengan jumlah tersebut, nisbahnya kira-kira 1 dalam 272 PMKS. Tiada pecahan mengikut negeri, jadi peniaga di Kelantan belum boleh mengira peluang sendiri.

Ada satu lagi butiran yang boleh disemak. Dalam jawapan Menteri Digital Gobind Singh Deo di Parlimen pada 8 Oktober 2026, program jangkauan luar bandar yang dinamakan ialah Jelajah Digital Komuniti di Tubau dan Bario Digital Outreach di Sarawak, serta Rakyat Digital AI Productivity Day di Bachang, Melaka. Tiada lokasi di Kelantan disebut dalam jawapan itu. Itu bukan bermakna tiada program di negeri ini, tetapi bermakna jadual untuk Kelantan perlu ditanya sendiri, bukan ditunggu.

Di peringkat negeri, program yang mencatat angka tempatan ialah Kelantan Business Entrepreneurship Awards 2026 pada 19 September di Kota Bharu: 30 usahawan dipilih daripada 150 pencalonan, dan itu tahun kelima program berkenaan dijalankan. Skala itulah yang realistik untuk satu negeri, bukan 4,000.

Satu laluan yang sudah boleh dimohon: padanan 50% sehingga RM5,000

Sebelum menunggu dana 2027, ada geran padanan yang halamannya masih hidup: Geran Digital PMKS Madani melalui Bank Simpanan Nasional bersama MDEC dan MCMC. Geran itu menampung 50% daripada jumlah invois atau maksimum RM5,000, dan antara sembilan bidang yang diliputi ialah kecerdasan buatan, keselamatan siber, e-invois dan sistem pintar IoT.

• ▸ Kelayakan: dimiliki sekurang-kurangnya 60% warganegara Malaysia, berdaftar dengan SSM atau berlesen pihak berkuasa tempatan, beroperasi sekurang-kurangnya 6 bulan, dan mencatat purata jualan tahunan sekurang-kurangnya RM50,000.
• ▸ Dokumen: kad pengenalan pemilik atau pengarah, sijil atau lesen pendaftaran perniagaan, penyata bank dua bulan terakhir atau penyata kewangan terakhir, dan sebut harga daripada penyedia perkhidmatan panel.
• ▸ Had: maksimum tiga perkhidmatan digital dalam satu permohonan. Invois melebihi RM10,000 ditanggung selebihnya oleh peniaga sendiri.
• ▸ Perhatian: kuota dan syarat boleh diubah oleh Kementerian Kewangan, jadi status terkini perlu disahkan di cawangan BSN sebelum apa-apa kontrak ditandatangani.

Dua syarat yang paling kerap menggagalkan permohonan peniaga kecil ialah penyata bank dua bulan dan purata jualan RM50,000 setahun. Kedua-duanya bermakna rekod jualan yang bersih lebih berharga daripada alat AI yang menarik.

Kos sebenar alat AI untuk sebuah kedai kecil

Kalau dana belum masuk, peniaga tetap perlu tahu angka yang terlibat. Satu contoh nyata: ILMUchat Pro daripada YTL AI Labs, salah satu alat dalam program AI Untuk Rakyat, berharga RM50 sebulan pada kadar biasa, iaitu RM600 setahun.

Bandingkan dengan angka yang dilaporkan Kementerian Digital di Parlimen pada 8 Oktober 2026: 11,979 belia sudah menamatkan enam modul yang diwajibkan, 9,182 daripadanya sudah menebus akses tiga bulan percuma, 12,336 penyertaan direkodkan bagi lesen Coursera, dan portal Rakyat Digital mencatat 1.58 juta peserta setakat September 2026. Akses percuma tiga bulan itu terhad kepada warganegara berumur 18 hingga 30 tahun, jadi pemilik kedai berusia 40 tahun tidak layak.

Untuk pemilik perniagaan, ada satu lagi angka yang belum diluluskan Parlimen. Belanjawan 2027 mencadangkan pelepasan cukai gaya hidup diperluas kepada langganan AI di atas had sedia ada RM2,500, pelepasan individu dinaikkan daripada RM9,000 kepada RM12,000, dan kadar cukai bagi pendapatan bercukai RM70,000 hingga RM100,000 diturunkan daripada 19% kepada 18%. Anggaran rasmi menyebut tambahan pendapatan boleh guna sehingga RM1,600 untuk kira-kira lima juta pembayar cukai. Semua ini masih cadangan sehingga Rang Undang-Undang Kewangan diluluskan.

Kiraan mudahnya begini: langganan AI RM600 setahun yang dituntut dalam had RM2,500 boleh mengurangkan cukai sekitar RM108 pada kadar 18%. Angka itu kecil, tetapi ia mengubah cara kos AI ditulis dalam buku perniagaan kecil.

Empat langkah 14 hari sebelum dana keluar

• ▸ Kemas kini pendaftaran: pastikan sijil SSM atau lesen pihak berkuasa tempatan masih sah dan berumur lebih 6 bulan, kerana syarat itu muncul dalam kedua-dua program kerajaan.
• ▸ Kumpul bukti jualan: cetak penyata bank dua bulan terakhir dan kira purata jualan bulanan. Kalau angka tahunan masih di bawah RM50,000, rekod jualan perlu dibaiki dahulu.
• ▸ Pilih satu kerja berulang, bukan tiga: hitung masa yang dipakai sehari. Menjawab 25 pertanyaan harga selama 3 minit setiap satu bermakna 75 minit sehari, atau kira-kira 37 jam sebulan.
• ▸ Catat keadaan asal: bilangan pesanan, masa membalas dan bilangan pertanyaan berulang. Tanpa angka permulaan, penjimatan selepas AI dipasang tidak boleh dibuktikan kepada sesiapa.
• ▸ Simpan satu fail: sijil, kad pengenalan, penyata bank, angka jualan dan sebut harga. Fail itu akan digunakan untuk setiap permohonan, sama ada geran sedia ada atau dana 2027.

Satu tugas berulang, satu angka, satu keputusan

Pengumuman RM30 juta itu penting, tetapi ia bukan tiket masuk. Yang menentukan sama ada kedai di Kota Bharu mendapat manfaat bukan kelajuan beratur, sebaliknya sama ada rekod perniagaan cukup bersih untuk lulus semakan kelayakan. Peniaga yang menyiapkan fail dan angka asal mulai minggu ini berada jauh di hadapan apabila syarat penuh diumumkan.

Sehingga butiran diterbitkan, dua saluran rasmi yang patut dipantau ialah halaman MDEC dan laman Bank Simpanan Nasional untuk geran sedia ada. Kalau ada kuota peringkat negeri diumumkan kemudian, angka itu akan muncul di sana, bukan dalam khabar WhatsApp.