AI dan pekerjaan di Malaysia: kerja mana yang berubah dahulu, dan kerja mana yang bertambah

Perbualan tentang AI dan pekerjaan di Malaysia jarang berpandukan angka sebenar. Apabila angkanya dikumpul, gambaran yang keluar bukan kehilangan pekerjaan secara besar-besaran, tetapi perubahan senyap pada apa yang diminta majikan. Laporan 2026 Global AI Jobs Barometer oleh PwC mendapati iklan kerja di Malaysia yang meminta kemahiran berkaitan AI naik sedikit sahaja, daripada 27,000 pada 2024 kepada kira-kira 29,000 pada 2025. Puncaknya masih pada 2023, iaitu 33,000 iklan.

Yang berubah bukan bilangannya, tetapi bahagiannya. Peratusan iklan kerja yang menuntut kemahiran AI berganda daripada 1.9 peratus pada 2024 kepada 4 peratus pada 2025. Ertinya, majikan tidak menambah banyak jawatan baharu, tetapi jawatan yang sedia ada mula diisi oleh orang yang boleh bekerja dengan AI. Perubahan inilah yang paling hampir menyentuh pekerja biasa di Kota Bharu, Ipoh atau Johor Bahru, bukan berita model baharu di luar negara.

Kerja yang bertambah ialah pengguna AI, bukan pembina model

Pecahan mengikut jenis peranan menjelaskan arah perubahan itu. Sepanjang 2025, jawatan yang memerlukan kemahiran menggunakan AI bertambah kira-kira 1,800 iklan, iaitu kenaikan 6.9 peratus. Dalam tempoh yang sama, jawatan pembangun AI menyusut 467 iklan, penurunan 23.6 peratus dan paras terendah dalam tempoh kajian. Tumpuan majikan Malaysia kini pada orang yang boleh memakai alat itu, bukan pada orang yang membinanya.

• ▸ Sektor telekomunikasi, media dan teknologi mencatat bahagian terbesar kerja pembangun AI dalam sektornya sendiri, tetapi saiznya kecil berbanding kerja penggunaan.
• ▸ Pasaran pengguna mencatat bahagian terbesar kerja pengguna AI, tanda AI dipakai dalam kerja operasi harian, bukan dibina sendiri.
• ▸ Antara 2021 dan 2025, pekerjaan yang paling terdedah kepada AI menambah purata 90 kemahiran baharu setiap pekerjaan, berbanding 53 pada kuartil kedua, 28 pada kuartil ketiga dan 23 pada kuartil paling rendah.

Jadi soalan yang berguna bukan lagi sama ada kerja seseorang akan digantikan mesin, tetapi kemahiran apa yang kini diletakkan pada kerja itu. Lebih terdedah sesebuah pekerjaan kepada AI, lebih banyak kemahirannya berubah: perubahan kemahiran bersih purata 6.53 pada kuartil paling terdedah, berbanding 5.32, 4.54 dan 4.02 pada kuartil lain. Korelasi keseluruhan 0.16 memang rendah, dan itulah tandanya perubahan berlaku dari dalam pekerjaan, bukan dengan menghapuskan pekerjaan itu sendiri.

Kerja mana yang membayar lebih kerana AI

Premis gaji ialah bukti paling konkrit bahawa majikan benar-benar menghargai kemahiran AI. Di Malaysia, premium gaji tertinggi dicatat sektor kewangan pada kira-kira 66 peratus. Seterusnya kesihatan 41 peratus, pembuatan dan tenaga 34 peratus, sektor awam 31 peratus, perkhidmatan profesional 30 peratus, telekomunikasi, media dan teknologi 23 peratus, dan pasaran pengguna 20 peratus.

• ▸ Kewangan: premium kira-kira 66 peratus, walaupun sektor ini bukan penyumbang terbesar iklan kerja.
• ▸ Kesihatan: 41 peratus premium, sebahagiannya kerana data pesakit terikat pada peraturan dan sukar digantikan mesin.
• ▸ Tenaga, utiliti dan sumber: 25.3 peratus daripada semua iklan kerja Malaysia, bahagian terbesar antara sektor, diikuti perkhidmatan profesional 17.7 peratus.
• ▸ Kesihatan hanya 2.1 peratus dan sektor awam 0.3 peratus daripada semua iklan kerja, jadi pasaran kerja Malaysia masih banyak bergantung pada sektor tenaga dan perkhidmatan.

Angka ini menolak satu andaian lama, iaitu yang mahal ialah jurutera yang membina model AI. Bukti pasaran kerja menunjukkan sebaliknya. Premium yang lebih besar dibayar kepada orang yang tahu memakai AI dalam bidang yang sudah mereka kuasai, contohnya pengurusan kredit, perubatan atau operasi loji. Sebab itu tumpuan latihan yang bijak bukan pada menukar kerjaya sepenuhnya, tetapi pada menambah kemahiran AI di atas kepakaran yang sedia ada.

Kemahiran yang diminta kini bukan hanya teknikal

Senarai kemahiran yang bertambah juga meluas ke luar bidang teknikal. Selain data dan penggunaan arahan kepada alat AI, majikan mula meminta kemahiran menyelesaikan masalah, pertimbangan, reka bentuk kerja dan komunikasi. Tan Sri Alimuddin Mohd Dom, bekas Ketua Pengarah Pendidikan, memberitahu Sinar Harian pada 8 September 2026 bahawa kandungan program universiti perlu dinilai semula kerana perubahan dalam bidang teknologi boleh berlaku dalam tempoh kurang setahun. Beliau menegaskan institusi pengajian tinggi tidak boleh lagi bergantung pada program yang tidak sejajar dengan keperluan semasa.

Dari sudut pekerja, ini bermakna latihan sekali pada awal kerjaya tidak cukup. Data PwC menunjukkan pekerjaan yang paling terdedah kepada AI menambah 90 kemahiran baharu secara purata dalam empat tahun, iaitu kira-kira 22 kemahiran setahun. Ia bukan penggantian satu kemahiran teknikal dengan satu kemahiran teknikal yang lain, tetapi penambahan jenis kerja yang dijangka disiapkan oleh pemegang jawatan itu.

Apa yang kerajaan sudah gerakkan menjelang Belanjawan 2027

Belanjawan 2027 dibentangkan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim pada 9 Oktober 2026. Menurut nota Apex Securities yang dilaporkan Bernama pada 5 Oktober 2026, belanjawan itu dijangka meneruskan langkah bersasar dalam pembiayaan, insentif, pembangunan ekosistem dan latihan bakat, dengan Strategi Semikonduktor Nasional sebagai kerangka dasar. Laporan Portal Berita RTM pada 6 Oktober 2026 menyebut sasaran strategi itu: sekurang-kurangnya RM25 bilion sokongan fiskal, 110 syarikat semikonduktor tempatan dan latihan 60,000 jurutera berkemahiran tinggi.

• ▸ Pusat data: Malaysia dijangka menarik kira-kira AS$49.6 bilion pelaburan modal pembangunan pusat data di Asia Pasifik sehingga 2030.
• ▸ Pusat data berkemampuan AI dengan sistem penyejukan cecair menaikkan kos modal 25 hingga 35 peratus berbanding kemudahan konvensional.
• ▸ Pejabat AI Kebangsaan bersama TalentCorp menyasarkan kira-kira 700,000 pekerja dilatih semula menjelang 2030 untuk mengurangkan risiko kehilangan kerja akibat automasi.
• ▸ Kajian Impak AI, Pendigitalan dan Ekonomi Hijau TalentCorp menganggarkan 685,000 pekerja mengalami gangguan tahap tinggi merentas 18 sektor, dengan hampir tiga juta pekerja terkesan dalam tiga hingga lima tahun.
• ▸ Sasaran 2,000 pakar AI menjelang 2030, termasuk 500 menjelang 2027, melalui insentif AI Talent Track dan Pas e-Residensi Digital.
• ▸ Google AI@Work 2.0 menyasarkan latihan AI kepada lebih 445,000 penjawat awam yang menggunakan MyGovUC.

Latihan di peringkat negeri juga bergerak. Di Johor, program Skills4Johor menerima peruntukan RM20 juta daripada HRD Corp untuk menyokong bakat tempatan bagi Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura. Menurut Buletin TV3, ekosistem HRD Corp di Johor kini mencatat 13,425 majikan berdaftar, hampir 480,000 pekerja menerima latihan dan lebih RM190 juta bantuan kewangan disalurkan. Bagi belia, program AI Untuk Rakyat dibuka mulai 31 Ogos 2026 melalui portal Rakyat Digital untuk 100,000 peserta berusia 18 hingga 30 tahun; peserta yang lulus modul menerima langganan tiga bulan aplikasi AI termasuk IlmuChat oleh YTL AI Labs, Wonderclip dan MuleRun oleh Alibaba, serta Gemini Enterprise oleh Google.

Satu peringatan penting datang daripada Datuk Wilson Ugak pada 5 Oktober 2026, seperti dilaporkan Portal Berita RTM: aspirasi menjadi Negara AI menjelang 2030 bergantung pada keupayaan tempatan membina, menggunakan dan mentadbir teknologi itu secara bertanggungjawab. Tanpa kepercayaan rakyat dan industri, pelaburan besar dalam pusat data dan semikonduktor tidak akan diterjemahkan kepada pekerjaan yang benar-benar diisi oleh rakyat Malaysia.

Empat semakan yang boleh dibuat minggu ini

• ▸ Semak sama ada pekerjaan sendiri tergolong dalam 18 sektor yang dikenal pasti mengalami gangguan tahap tinggi dalam kajian TalentCorp. Jika ya, senaraikan tiga tugas yang paling banyak memakan masa.
• ▸ Uji satu daripada tugas itu dengan alat AI percuma selama dua minggu dan catat masa yang dijimatkan. Angka ini yang menjadi hujah kepada majikan, bukan rasa yakin semata-mata.
• ▸ Untuk pekerja kewangan dan kesihatan, bandingkan gaji sendiri dengan pasaran: premium 66 peratus dan 41 peratus menunjukkan sebahagian majikan sudah membayar lebih untuk kemahiran AI yang digunakan dalam bidang itu.
• ▸ Belia berusia 18 hingga 30 tahun boleh mendaftar melalui portal Rakyat Digital. Program ini menuntut enam modul diselesaikan sebelum langganan tiga bulan diberi.

Angka yang paling jujur dalam semua data ini

Angka itu ialah 4 peratus, iaitu bahagian iklan kerja Malaysia yang menyebut kemahiran AI pada 2025, naik daripada 1.9 peratus setahun sebelumnya. Ia bukan angka yang melonjak, dan belum cukup untuk meredakan kebimbangan sesiapa. Ia hanya bermakna kemahiran AI sedang berpindah daripada senarai kelebihan kepada senarai syarat biasa, seperti kemahiran hamparan elektronik dan e-mel pada satu masa dahulu.

Kerja tidak hilang secara tiba-tiba. Yang mula berubah ialah pembahagian masa antara orang yang sudah boleh menggunakan alat itu dan orang yang belum, dan itulah jurang yang paling berbaloi ditutup tahun ini.