AI dalam pendidikan Malaysia: apa yang benar-benar dipakai di sekolah dan universiti

Kementerian Pendidikan melancarkan DELIMa 3.0 pada 20 Julai 2026 dengan 16 aplikasi kecerdasan buatan disatukan dalam satu platform. Dua bulan kemudian, angka penggunaan sebenar mula kelihatan: setakat 30 Jun 2026, ChatGPT mencatat 208,836 penggunaan dalam kalangan guru, Gemini 175,765 dan NotebookLM 130,099. Kadar pengguna aktif antara 1 Januari hingga 21 Julai 2026 ialah 97.73% untuk guru tetapi hanya 37.32% untuk murid. Jurang itu lebih berguna daripada mana-mana slogan. Di bawah ini apa yang sudah berjalan di sekolah, pondok, kampus dan program belia - setiap satu dengan angka atau tarikh yang boleh awak semak sendiri.

DELIMa 3.0: 16 aplikasi AI, dan siapa yang menggunakannya

Menurut jawapan bertulis Kementerian Pendidikan di Dewan Negara yang diterbitkan pada 23 Julai 2026, 16 aplikasi AI khusus diintegrasikan ke dalam DELIMa 3.0 untuk mengautomasikan pemarkahan tugasan, analisis prestasi dan pengesanan jurang pembelajaran, selain mengurangkan kerja perkeranian guru. Dua ciri baharu dinamakan secara khusus: DETa, chatbot yang menarik jawapan daripada bahan rasmi kementerian, dan Digital Learning Pathway yang mencadangkan laluan pembelajaran mengikut prestasi serta minat murid.

Angka pengguna aktif menunjukkan guru mendahului dengan jelas, dan itu munasabah kerana pemarkahan automatik mengurangkan kerja harian. Sebaliknya, 37.32% murid bermakna majoriti pelajar belum benar-benar menggunakan lapisan AI platform itu. Bagi ibu bapa, soalan yang berbaloi ditanya kepada guru kelas bukan 'ada AI tak', tetapi 'ciri DELIMa yang mana digunakan dalam kelas anak saya'.

Panduan Literasi AI KPM: empat domain dan ujian rintis 29,254 guru

Panduan rasmi kementerian, Panduan Literasi Kecerdasan Buatan (AI), diterbitkan pada 2026 oleh Bahagian Sumber dan Teknologi Pendidikan dengan ISBN 978-629-92339-0-9. Ia menyusun literasi AI kepada empat domain: Tadbir Urus AI, Pengajaran dan Pembelajaran, Pembelajaran Sepanjang Hayat serta Etika AI. Kerangka itu melalui ujian rintis melibatkan 29,254 guru sebelum dipakai.

Dalam kurikulum, elemen AI dimasukkan secara berperingkat: mata pelajaran Teknologi dan Digital di sekolah rendah, manakala Sains Komputer, Teknologi Maklumat dan Komunikasi serta Reka Bentuk dan Teknologi di peringkat menengah. Penjajaran rasminya ialah Kurikulum Persekolahan 2027 dan Rancangan Pendidikan Malaysia 2026-2035. Rencana Sinar Harian mengangkat satu risiko yang berbaloi diambil serius: bukan kehadiran AI, tetapi kebergantungan yang menggantikan proses berfikir.

Pondok dan sekolah agama: arahan 19 September 2026

Pada 19 September 2026, Perdana Menteri Anwar Ibrahim menyatakan institusi pondok perlu didedahkan kepada bidang baharu termasuk AI, dengan beberapa pondok dipilih sebagai perintis mengikut bidang pengkhususan masing-masing. Dalam majlis Konsultasi Ilmu Turath Kebangsaan di Putrajaya, beliau berkata AI boleh menjadi alat penting untuk dakwah, tetapi AI tanpa sistem etika dan moral boleh menjadi ancaman.

AI dalam pendidikan bukan hanya soal sekolah bandar dengan makmal baharu. Dalam pengumuman enam langkah segera pada 30 Ogos 2026 yang berkuat kuasa 1 September 2026, peruntukan penyelenggaraan semua jenis sekolah dinaikkan 50%, daripada RM1 bilion kepada RM1.5 bilion pada 2027, merangkumi sekolah kebangsaan, sekolah jenis kebangsaan Cina dan Tamil, sekolah agama, tahfiz, pondok serta pendidikan khas.

Universiti: MoU tiga tahun dan hackathon lima minggu di UTM

Contoh paling terperinci di peringkat pengajian tinggi datang dari Universiti Teknologi Malaysia. Tencent Cloud dan UTM menandatangani memorandum persefahaman tiga tahun pada 18 Ogos 2026 di The St. Regis Kuala Lumpur, ditandatangani oleh Naib Canselor UTM, Profesor Ts. Dr. Mohd Shafry bin Mohd Rahim, dan Poshu Yeung dari Tencent Cloud International.

Program hackathon AI CAN DO IT berjalan dari 10 Julai hingga 13 Ogos 2026, iaitu lima minggu, dengan lebih 300 penglibatan dalam aktiviti pengambilan, latihan dan bimbingan. Pelajar menyelesaikan masalah sebenar yang dikemukakan AmBank, Johor Corporation, Silverlake dan Arkie AI: pencegahan penipuan kewangan, pemantauan prestasi organisasi serta latihan kemahiran komunikasi. Dua pasukan pemenang akan mewakili Malaysia di Tencent Cloud Hackathon Global Finals di Shenzhen.

Konteks persaingan tidak boleh diabaikan: UTM berada di kedudukan 158 dalam QS World University Rankings 2027. Bagi pelajar, pembeza kini ialah pengalaman projek bersama rakan industri, bukan hanya gred kursus.

Dari Perlis ke program belia: latihan di luar bilik darjah

Latihan AI juga berlaku di luar bilik darjah. Faizuddin Centre of Educational Excellence di Perlis, di bawah Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis, menjalankan bengkel AI dan sains bersama UniMAP, UKM dan UMK selama hampir 3 tahun. Setakat 13 September 2026, seramai 407 murid sekolah negeri itu menerima manfaat, dan pada 12 hingga 14 September 2026 persidangan NEXT-D di Medan menghimpunkan 200 penyelidik serta pakar industri.

Berbeza khalayaknya, AI Untuk Rakyat dibuka mulai 1 September 2026 kepada 100,000 belia Malaysia berumur 18 hingga 30 tahun. Peserta yang melengkapkan modul ditetapkan menerima langganan percuma selama tiga bulan bagi aplikasi seperti IlmuChat, Gemini Enterprise, Wonderclip dan MuleRun. Perbezaan umur itu penting: murid sekolah masuk melalui DELIMa, manakala belia lepas sekolah bergantung pada program seperti ini.

Apa yang ibu bapa dan pelajar boleh buat

• ▸ Minta guru kelas atau guru penyelaras menunjukkan ciri DELIMa 3.0 yang benar-benar digunakan dalam kelas, bukan hanya senarai aplikasinya.
• ▸ Muat turun Panduan Literasi AI kementerian dan baca bahagian Etika AI - dokumen itu ditulis untuk kegunaan guru dan ibu bapa.
• ▸ Jangan taip nombor kad pengenalan, alamat rumah atau gambar dokumen ke dalam mana-mana alat AI percuma, termasuk chatbot dari pautan tidak rasmi.
• ▸ Semak jawapan AI dengan buku teks atau bahan rasmi sekolah, kerana DETa sendiri dibina untuk menarik jawapan daripada sumber kementerian.
• ▸ Bagi belia 18 hingga 30 tahun, semak syarat AI Untuk Rakyat dan lengkapkan modulnya sebelum tempoh langganan tiga bulan berjalan.