Bukit Panau

Bukit Panau ialah bukit terasing di daerah Pasir Mas, terletak di antara pekan Tanah Merah dan pekan Pasir Mas, kira-kira 28 km dari pusat Kota Bharu (jarak lurus). Kajian geoheritage Universiti Malaysia Kelantan dalam IOP Conference Series (2022) menyatakan bukit ini terletak kira-kira empat kilometer ke utara pekan Tanah Merah, dengan ketinggian sekitar 250 meter dan lebar kira-kira 1.25 kilometer.

Dari sudut geologi, bukit ini terdiri daripada batuan volkanik yang dilapisi sedimen klastik, dan kedua-duanya diterobos granit. Lapisan sedimen yang dikenali sebagai Panau Formation terbentuk daripada batu pasir, batu lumpur dan batu lodak berselang-seli. Kajian itu menilai Bukit Panau mempunyai potensi geoheritage yang tinggi dengan lima nilai dikenal pasti: saintifik, estetik, rekreasi, budaya dan ekologi.

Pada Ogos 2020, penyelidik Universiti Malaysia Kelantan melaporkan penemuan tujuh kesan tapak kaki yang dipercayai daripada dinosaur Sauropod di sini. Menurut laporan Bernama, kajian itu bermula pada Mei 2017 dan membabitkan haiwan bersaiz kira-kira sembilan meter tinggi dengan berat 30 hingga 40 tan. Namun kajian 2022 menegaskan penemuan fosil tersebut masih diperdebatkan dalam kalangan ahli geologi dan memerlukan pengesahan lanjut.

Kini bukit ini lebih dikenali sebagai lokasi pendakian dan riadah. Laporan Malaysiaaktif (Mac 2021) menyebut pendaki mula mendaki selepas solat Subuh untuk menikmati matahari terbit dan kabus yang menyelubungi kawasan sekitar, manakala peniaga menjual makanan dan minuman di puncak serta kaki bukit. Laporan itu juga menyebut pendakian tidak dibenarkan ketika hujan, dan bukit ini pernah menjadi panduan pedagang yang menyusuri Sungai Kelantan.

Untuk lawatan, datang awal pagi dan bawa air minuman sendiri. Elakkan mendaki selepas hujan kerana laluan berbatu boleh menjadi licin, dan bawa pulang sampah sendiri kerana bukit ini juga menjadi tempat penduduk setempat berniaga dan beriadah.