Kesenian Kelantan: muzik

Dikir Barat

Dikir Barat ialah nyanyian berkumpulan dalam bentuk berbalas-balas, selalunya dipertandingkan antara dua kumpulan di atas pentas. Seorang tukang karut memimpin dengan rangkap spontan dan dijawab oleh awak-awak dalam korus. Ia antara seni persembahan paling hidup di Kelantan sehingga hari ini.

★ Warisan Kebangsaan 2009 (Seni Persembahan)

Dikir Laba

Dikir Laba ialah satu varian seni dikir tradisional Kelantan yang kini dikategorikan sebagai hampir pupus. Ia disenaraikan bersama main petri, tari inai, rebana mangkuk, kertuk kelapa dan gendang Siam sebagai seni warisan Kelantan yang memerlukan pembelaan. Penggiat seni tempatan menyatukan seni-seni ini dalam satu pementasan teater untuk memperkenalkannya semula kepada generasi muda.

Gendang Siam

Gendang Siam ialah satu daripada seni gendang tradisional Kelantan yang kini dikategorikan sebagai hampir pupus. Ia disenaraikan bersama main petri, tari inai, dikir laba, rebana mangkuk dan kertuk kelapa sebagai warisan Kelantan yang memerlukan sokongan kerajaan negeri. Penggiat seni menyatukan seni ini dalam satu pementasan teater untuk memperkenalkannya semula.

Kertok (Kertuk Kelapa)

Kertok atau Kertuk Kelapa ialah hiburan muzik tradisional masyarakat Melayu Kelantan yang dimainkan dengan memalu papan kayu di atas struktur berisi tempurung kelapa. Bunyinya dimainkan secara berkumpulan dan sering menjadi tarikan majlis keramaian. Ia pada asalnya dicipta petani untuk menghalau burung di bendang.

Nobat

Nobat ialah orkestra diraja yang hanya dimainkan dalam istana dan bukan muzik rakyat biasa. Ia antara seni Melayu tertua yang masih bertahan, berusia lebih 400 tahun. Tradisi ini masih diamalkan di beberapa negeri termasuk Kedah, Perak dan Kelantan.

★ Warisan Kebangsaan 2015 (Seni Persembahan)

Rebana Kercing

Rebana Kercing ialah seni persembahan berunsur keagamaan yang menggabungkan nyanyian, tarian dan paluan rebana, dan ia berusia lebih 150 tahun. Ia lahir di Kampung Laut, Tumpat, dan liriknya memuji kebesaran Allah serta Nabi Muhammad. Ia antara seni tradisional Kelantan yang paling lama bertahan namun kurang dikenali berbanding Mak Yong atau Wayang Kulit.

Rebana Mangkuk

Rebana Mangkuk ialah seni gendang tradisional Melayu yang hanya terdapat di Kelantan. Ia kini dipraktikkan secara aktif oleh hanya satu persatuan di Felda Kemahang 3, Tanah Merah, menjadikan usaha pemuliharaannya cukup mendesak. JKKN Kelantan sedang memperluas latihan dan pementasan untuk memastikan seni ini tidak hilang.

Rebana Ubi

Rebana Ubi ialah gendang terbesar dalam keluarga rebana, setinggi hampir satu meter dengan badan kayu yang dicat terang. Ia dimainkan dalam kumpulan, menghasilkan bunyi gemuruh yang bergema di kawasan lapang. Ia bukan sekadar alat muzik, malah menjadi lambang kebanggaan dan pertandingan antara kampung.

Serunai Kelantan

Serunai ialah alat tiupan tradisional Kelantan yang menjadi suara utama dalam ensembel wayang kulit, silat dan majlis keramaian. Pembuatannya dilakukan sepenuhnya dengan tangan dan boleh mengambil masa sehingga tiga hari untuk satu unit. Pembuat serunai Kelantan seperti Mohd Izani Mohd Noor dari Kubang Kerian terus mempertahankan kraf ini sebagai warisan budaya.