Kesenian Kelantan: kraf

Anyaman Mengkuang dan Kelarai Kelantan

Menganyam daun mengkuang atau pandan menjadi tikar dan bekas ialah kraf rumah tradisional Melayu yang masih hidup di Kelantan, walaupun hampir tiada pewaris. Corak anyamannya dipanggil kelarai, dan penganyam Kelantan antara yang paling halus kerjanya.

Batik Kelantan

Batik ialah kain bermotif yang dihasilkan dengan menerap lilin dan mencelup warna, dan Kelantan ialah pusat utama industri batik Malaysia - kira-kira 42 peratus batik negara datang dari negeri ini. Batik Kelantan menonjolkan motif bunga dan daun yang besar, warna cerah, serta campuran teknik blok dan sapuan berus.

Kain Tenun Punca Potong Kelantan

Kain tenun punca potong ialah kain tenunan tangan warisan Kelantan yang sekilas menyerupai kain pelikat tetapi berbeza dari segi motif dan cara dipakai. Ia diwartakan sebagai kain tenun tradisional negeri Kelantan dan kini didaftarkan sebagai petunjuk geografi oleh Pertubuhan Seni Silat Jawi Kelantan.

★ Warisan tidak ketara negeri

Pandai Besi dan Senjata Melayu Kelantan

Pertukangan besi untuk menghasilkan parang, kelewang, keris, golok dan kerambit ialah kraf lama Kelantan. Senjata Melayu bukan sekadar alat kerja dan pertahanan, malah objek seni dengan hulu serta sarung berukir.

Perahu Kolek

Perahu kolek ialah bot nelayan tradisional pantai timur yang terkenal dengan lukisan warna terang dan ukiran figura di haluannya. Di Kelantan ia masih digunakan di Kampung Pulau Gajah, Pantai Sabak, Pengkalan Chepa, tetapi bilangannya semakin berkurang kerana nelayan beralih kepada bot gentian kaca.

Pertukangan Perak Kelantan

Pertukangan perak ialah cabang kesenian Melayu yang terkenal di Kelantan, dengan Kampung Sireh berhampiran Kota Bharu sebagai pusat tradisinya. Hasilnya terdiri daripada barang serbaguna, barang filigri dan perhiasan berikat permata.

Songket Kelantan

Songket ialah kain tenunan tangan daripada sutera atau kapas yang diselit benang emas atau perak sebagai pakan tambahan. Kelantan ialah salah satu negeri pengeluar utama songket Malaysia, dan kain ini digelar ratu kain Melayu kerana kerumitan serta kehalusan tenunannya.

★ UNESCO Senarai Perwakilan Warisan Tidak Ketara Kemanusiaan (Songket, 2021)

Tembikar Mambong dan Kampung Periok

Kelantan mempunyai tradisi tembikar tanah sendiri, terutamanya tembikar Mambong di Kuala Krai dan tembikar Kampung Periok di Tumpat. Kedua-duanya kini hampir pupus dan lebih banyak dijumpai dalam koleksi muzium berbanding bengkel yang beroperasi.

Ukiran Kayu Kelantan

Ukiran kayu ialah seni mengukir motif flora pada komponen rumah, masjid dan istana, dan Kelantan antara negeri paling kaya dengan tradisi ini. Pengukir Kelantan terkenal dengan teknik tebuk timbul dan tebuk tembus, dengan corak seperti pucuk rebung serta bunga lada hitam.

Wau Bulan

Wau Bulan ialah layang-layang tradisional berbentuk bulan sabit yang paling sinonim dengan Kelantan dan diterbangkan dalam pertandingan antarabangsa di negeri ini. Bentuknya yang besar dan bercorak halus menjadikannya lambang Malaysia, antaranya pada logo Malaysia Airlines. Pembuatannya masih diteruskan tukang wau di sekitar Kota Bharu dan Tumpat.

★ Warisan Kebangsaan

Wau Kucing

Wau Kucing ialah wau tradisional yang bentuknya menyerupai kucing sedang duduk apabila dilihat dari belakang, dari kepala hingga ekor. Ia salah satu jenis wau yang sering dipamerkan di Muzium Wau Kelantan di Tumpat. Corak dan cara hiasannya menyerupai Wau Bulan.

★ Warisan Kebangsaan